The paradox of value in the teaching of the Church Fathers

AugustinusThe paradox of value is a classic puzzle in economics. It wonders why necessities are cheap while luxury goods are useless but expensive. Often Adam Smith is cited as the “inventor” of the paradox. Few economists seem to realise that it was voiced by numerous writers before. This article focuses on the Church Fathers, and discusses the role and interpretation of the paradox in their works. It argues that although these “theologians” did not take the analysis of the paradox much further than their philosophical predecessors, they elaborated on the subjectivity of value and price, thus contributing to the genesis of the economic theory of value.

Lees verder

Adam Smith goes Dutch

SmithTo the best of our knowledge Adam Smith never honoured the Dutch Republic with a visit. Unlike Hume, he never set foot ashore in Hellevoetsluis or any other coastal town in the Netherlands. Unlike George Turnbull, Adam Ferguson, and James Burnett, Lord Monboddo he did not dwell in Groningen, Utrecht or one of the other university towns. Yet Smith sometimes makes it seem as if he did. His Lectures on Jurisprudence and Wealth of Nations abound with details on the Dutch economy, economic policy, tax system, and the economic advantages of its republican form of government. Also the activities of the Dutch East India Company and the functioning of the Bank of Amsterdam receive a thorough discussion. Smith even provides his readers with information about the national character of the Dutch. We are told that in the province of Holland it is “unfashionable not to be a man of business”. Traders from Holland, the most commercial of all the nations in Europe, “are the most faithfull to their word. The English are more so than the Scotch, but much inferiour to the Dutch”. Like in other commercial nations, people from the lower ranks there “are exceedingly stupid. The Dutch vulgar are eminently so, and the English are more so than the Scotch”. Nevertheless, it is likely that much of this was based on hearsay. In the absence of a physical visit to the Netherlands, this article deals with the travels of Smith’s intellectual offspring.

‘Adam Smith goes Dutch. The reception of Smith in the Netherlands, 1759-1800’, The Adam Smith Review, vol. 12 (2020), pp. 329-376

Economie als natuurlijke theologie

De hedendaagse interesse van theologen in de economische wetenschap verbaast niet. Ooit werd het vakgebied namelijk beoefend door menig geestelijke. De economie was voor hen geen aardse tegenhanger van de godgeleerdheid, maar er veeleer een onderdeel van. Wat de nieuwe wetenschap bood, was niets minder dan een natuurlijke theologie.

Theologie en economie lijken niet de meest voor de hand liggende wetenschappen om met elkaar te combineren. Toch gebeurt dat de laatste tijd steeds vaker. Zo kent de Erasmus Universiteit sinds kort een instituut voor theologie en economie met een hoogleraar theologie en economisch denken. Dit roept de vraag op wat theologen — want bij hen begint de liefde meestal — eigenlijk in de economie te zoeken hebben. Wat bezielt hen om God en geld te combineren? Wat heeft, met een variant op de gevleugelde uitdrukking van Tertullianus, Jeruzalem eigenlijk met Londen, Chicago of andere economensteden van doen?

‘Economie als natuurlijke theologie. Over de theologische wortels van de economische wetenschap’, Transparant, vol. 31, no. 4 (2020), pp. 22-25

Christendom en economische ongelijkheid

pikettyWie het tien jaar geleden over economische ongelijkheid had, werd al snel versleten voor marxist. Maar dankzij de Franse econoom Thomas Piketty is het thema weer helemaal terug van weggeweest. De exemplaren van zijn boek Kapitaal in de 21ste eeuw, waarin hij zijn zorgen uit over een alsmaar groeiende vermogens- en inkomensongelijkheid, gingen als warme broodjes over de toonbank. Ook in ons land trad de ‘rockstar-econoom’ op voor volle zalen en was hij, op uitnodiging van Jesse Klaver, te gast in de Tweede Kamer. Kortgeleden verscheen het vervolg op zijn bestseller: Kapitaal en ideologie. Dit boek heeft een meer historische insteek en gaat over de verhalen en ideologieën die ongelijkheid rechtvaardigen en in het verleden hebben gerechtvaardigd. Over de bijdrage van het christelijk denken worden we bij Piketty niet veel wijzer. Vandaar de vraag: wat is het christelijke verhaal over economische ongelijkheid?

Lees verder

De kerkvaders over slavernij

AugustinusIn de economie kunnen realisme en idealisme op een inspirerende manier samengaan. Deze les kunnen we volgens Joost Hengstmengel trekken uit het vroegchristelijk denken over slavernij.

De veelbesproken encycliek Laudato Si’ van paus Franciscus uit 2015, over de zorg voor wat hij ons gemeenschappelijk huis noemt, kwam niet uit de lucht vallen. Franciscus’ rondzendbrief bouwt voort op een reeks sociale encyclieken die verschenen zijn sinds Rerum novarum uit 1891. De in deze encyclieken vervatte katholieke sociale leer is begin van deze eeuw samengevat in het Compendium van de sociale leer van de kerk. Opvallend is hoezeer deze leer over mens, gezin, economie en politiek geworteld is in het vroegchristelijk denken. Zo nu en dan wordt er ook direct verwezen naar de kerkvaders of zelfs uit hun werk geciteerd. De indruk die hiermee gewekt wordt, is dat de hedendaagse sociale leer van de Rooms-Katholieke Kerk geschraagd wordt door vroegchristelijke auteurs als Augustinus, Chrysostomus en anderen. En daarmee dat hun preken en schrijven over sociale kwesties gezaghebbend en onverminderd relevant is.

‘Tussen realisme en idealisme. De kerkvaders over slavernij’, Sophie 10/3 (2020), pp. 12-17.

James Beattie’s Dutch Connection

103337In the second half of the 18th century, Scottish Enlightenment philosophy spread to the Dutch Republic, where it found a favourable reception. The most popular Scottish philosopher among Dutch intellectuals arguably was James Beattie of Aberdeen. Almost all of his prose works were translated into Dutch, and the Zeeland Society of Sciences elected him a foreign honorary member. It made Beattie remark that he was ‘greatly obliged to the Dutch’, and a Dutch learned journal that he had ‘in a sense become a native’. This article discusses why precisely the Dutch got interested in Beattie and what made his common sense philosophy appealing to a Dutch audience. It argues that it was the moderate and non-speculative nature of Beattie’s moral philosophy that fitted well with the eclecticism of the Dutch Enlightenment.

Continue reading

Economiek

XenophonEen ramp is het niet. Wereldschokkend evenmin. En toch moet me iets van het hart. Zolang ik over economie schrijf, zeker zo’n tien jaar, loop ik aan tegen een tekortkoming van de Nederlandse taal. Het gaat om de hiervoor gebruikte term ”economie”. Een prachtig woord natuurlijk, met een respectabele geschiedenis. Maar helaas – en dat is het punt – is niet direct duidelijk wat ik er in dit verband mee wil zeggen. Doel ik op de economie waar de krant dagelijks een pagina aan wijdt, zeg maar het geheel van productie, distributie en consumptie in de samenleving? Of bedoel ik te zeggen dat ik al sinds jaar en dag schrijf over de economische wetenschap, die we ongelukkigerwijs met hetzelfde woord aanduiden?

Lees verder

Wat heeft Jeruzalem met Londen van doen?

ErasmusNiet al het nieuws haalt de krant. Zo werd een paar weken geleden een instituut voor economie en theologie gelanceerd, maar daarvan werd in het RD geen verslag gedaan. Wel verscheen op Forum een ingekorte versie van een bijbehorende dubbeloratie van twee hoogleraren van dit instituut. Twee hoogleraren die in een en dezelfde bijeenkomst een openbare toespraak houden, is al nieuwswaardig. Maar een ”Erasmus Economics and Theology Institute” aan, jawel, de Erasmus Universiteit Rotterdam is dat helemaal. De Maasstad mag dan tegen de Biblebelt aanschuren, een theologisch instituut zou je elders verwachten.

Lees verder

Brief aan de koning

downloadMajesteit, het is mij niet bekend of u geabonneerd bent op het koningsgezinde Reformatorisch Dagblad. Evengoed ben ik zo vrij mij in deze column te richten tot u. Er moet mij namelijk iets van het hart. U bent, als u dit leest, weer teruggekeerd van uw staatsbezoek aan India. Er werd weer van u verlangd de mensenrechten, of beter gezegd het schenden ervan, aan te kaarten. Dat is op momenten ook gebeurd. Nu is het idee dat mensen rechten hebben een discutabel concept, maar dat ter zijde. Wat mij niet zint, is dat u in dit soort situaties geacht wordt de dominee uit te hangen.

Lees verder